Elektrik Akımı

  • Kategori: Fizik
  • Pazartesi, 09 Ekim 2017 19:03 tarihinde yayınlandı.
  • Super User tarafından yazıldı.
  • Gösterim: 1023

Elektrik Akımı; elektronların iletken boyunca hareketidir. 

Elektrik enerjisinin kaynağı element atomlarının elektronlarıdır. Eğer elektronlar bir iletken boyunca hareket ettirilirse elektrik akımı oluşur. O halde elektrik akımı oluşturmak için elektron üreten araçlar gereklidir. Doğru akım üreteçleri (piller ve akümülatörler/Kimyasal yolla ) ve Alternatif akım üreteçleri ( jeneratörler/Fiziksel yolla) elektrik akımı üreten araçlardır.

Elektrik Devresi; üretilen elektrik yüklerinin taşınması ve kullanılası için kurulan düzenek/sistemdir. Basit bir elektrik devresi için üreteç, iletken, almaç ve bir anahtar gereklidir.

Üreteç, elektrik yüklerini üretir. İletken elektrik yüklerini taşır. Almaç/Lamba, motor, klima vb. araçlardır,elektrik enerjisini diğer enerji türlerine/ısı, ışık, hareket vb. çevirir. Anahtar elektrik devresini kontrol eder.

Ampermetre devreden geçen akımın şiddetini ölçer ve devreye seri bağlanır.

Voltmetre devrenin iki ucu arasındaki potansiyel farkını/gerilimi ölçer ve devreye paralel bağlanır.

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reosta,direnç serisidir.yani direnci değiştirir. Direnç elektrik yüklerinin geçişini engelleyen etkidir.

Ohm kanunu, devreden geçen akım şiddetinin devrenin iki ucu arasındaki potansiyel farkına

oranı sabittir.Bu sabit orana iletkenin direnci denir. 

 Direnç R(Ohm)=Akım şiddeti I (Amper) /Potansiyel Farkı V (Volt) 

  Direnç, elektronların geçişini engelleyen etkidir.R ile gösterilir. Birimi ohm dir.

 

 Paralel bağlı dirençlerde toplam direnç  1 / RT = 1 /R1 + 1 / R2 + 1 / R3 tür.                                    Seri bağlı dirençlerin toplamı  RT =R1 + R2 + R3   tür.                   

      

                                                                                                                                    

 Bir iletkenin direnci iletkenin cinsine/Öz direncine bağlıdır ve Öz dirençle doğru orantılıdır.

Bir iletkenin direnci iletkenin uzunluğuna bağlıdır ve uzunluğu ile doğru orantılıdır.

Bir iletkenin direnci iletkenin kesitine bağlıdır ve kesiti ile ters orantılıdır.

Buna göre                                   

Bir iletkenin Direnci Ohm= İletkeninin uzunluğu ( cm ) /  iletkenin kesiti ( cm 2 )   x iletkenin öz direnci ohm.cm   yazılır                                           

                                                      

 LAMBALARIN SERİ VE PARALEL BAğLANMASI                                                           

 

                                                                

-Seri bağlı özdeş (aynı) lambaların hepsinden aynı akım geçer.
- Lambaların parlaklığı eşittir.
- Lamba sayısı arttıkça yani devreye ampul eklendikçe lambaların parlaklığı azalır.
- Lambalardan biri sönerse ya da patlarsa diğerleri de söner.
- Devreye takılan pil sayısı arttıkça lambaların parlaklığı artar.
- Pil sayısı artsa bile pilin dayanma süresi değişmez.
Yani devreye seri bağlı 1 pil yerine 3 pil taksak bile yine bir pil ne kadar dayanırsa 3 pil de o kadar dayanır ve biter .

 Paralel bağlı özdeş lambaların hepsi aynı parlaklıkta yanar.
- Lambalar özdeş ise hepsinin üzerinden aynı akım geçer.
- Anakoldaki akım her kola eşit paylaştırılır.
- Lambaların sayısı artırılırsa ya da azaltılırsa diğer lambaların parlaklıkları değişmez.
- Paralel bağlı devrede lamba sayısı arttıkça pillerin dayanma süresi azalır.

Seri bağlamada bir üretecin (+) ucu diğer üretecin (-) ucuna bağlanır. Bu durumda toplam potansiyel fark, üreteçlerin potansiyel farklarının toplamına eşit olur.

Üreteçler seri bağlandığında toplam potansiyel fark artar. Bu nedenle devre akımı artar. Çekilen akım şiddeti arttığı için üreteçlerin ömrü azalır.

  
Üreteçlerin (+) uçları birbiriyle, (-) uçları da birbiriyle bağlanırsa buna paralel bağlama denir. Paralel bağlı üreteçlerin potansiyel farkları eşittir. Bu durumda toplam potansiyel fark; yine V kadar olur.

Üreteçlerin toplam potansiyel farkı bir üretecinki kadar olur. Bu nedenle üreteç sayısı arttıkça devrenin toplam potansiyel farkı ve akımı artmaz. Çekilen akım şiddeti artmadığı için üretecin ömrü uzun olur.

 

 

Elektrik akımının yönü (+) kutuptan (-) kutbuna doğru kabul edilir. Aslında elektronların hareketi (-) kutuptan (+) kutba doğrudur.

İletken ve yalıtkan maddeler,En kısa tanımıyla elektriği ileten maddelere İletken Madde, elektriği iletmeyen yada iletemeyecek kadar zayıf olan maddelere ise Yalıtkan Madde denir. Maddeler ister katı halde olsun ister sıvı halde olsun isterse gaz halinde olsun her şekilde iletken yada yalıtkan madde olarak kullanılabilir.

İletken Madde
Bu maddeler elektrik akımını iletebilirler. Atomların dış yörüngesindeki elektronlar atoma zayıf olarak bağlıdır. Isı, ışık ve elektriksel etki altında kolaylıkla atomdan ayrılırlar.Altın,gümüş,bakır iyi iletkenlerdir. Metaller de, iyi iletken ve kötü iletken olarak kendi aralarında gruplara ayrılır. Atomları 1 valans elektronlu olan metaller, iyi iletkendir. Buna örnek olarak, altın, gümüş, bakır gösterilebilir. Bakır tam saf olarak elde edilmediğinden, altın ve gümüşe göre biraz daha kötü iletken olmasına rağmen, ucuz ve bol olduğundan, en çok kullanılan metaldir.

  • Bakır
  • Altın
  • Gümüş
  • Demir
  • Alüminyum
  • Çelik
  • Magnezyum
  • Nikel
  • Krom

 

İletken Sıvı Maddeler

  • Limonlu Su
  • Tuzlu Su
  • Asitli Su

 

İletken Gazlar

  • Flerosan Lambalar
  • Neon Lambalar

 

 

Yalıtkan Madde

Yalıtkan  maddeler, bir elektrik akımı taşıyabilecek serbest elektronları olmayan, bir elektrik alanıyla kutuplanma özelliği taşıyan, elektrik iletkenliği sıfır veya çok zayıf olan cisim veya maddedir. Özdirençleri çok yüksek olduğundan, elektrik akımlarını ancak güçlükle geçirebilen maddeler için kullanılır. Yalıtkanlarda elektronlar, bir molekülden öbürüne güçlükle geçer; eğer bir yalıtkanın atomlarından biri bir elektronu yakalarsa, bu elektron atoma bağlı kalır; oysa iletken bir cisimde, bütün kütle içinde dolaşır.

Yalıtkan Maddelerin Sınıflandırılması

  • Tabiî yalıtkanlar
  • Tabiî organik yalıtkanlar
  • Katı sentetik yalıtkanlar
  • Sıvı yalıtkanlar
  • Gaz yalıtkanlar
  • Ekolastik yalıtkanlar

Katı sentetik yalıtkanlar, tabiî reçine, sentetik reçine, kauçuk, selüloz veya silisli olabilir. Teknik elektrik birliği, elektrik makinelerinin yapımında kullanılan yalıtkanların sınıflandırılmasını standartlaştırmıştır.

O Sınıfı

Ne yağ emdirilmiş ne de yağa daldırılmış pamuk, ipek kâğıt ve benzeri organik maddeleri kapsar.

A Sınıfı

Yağ emdirilmiş veya yağa batırılmış pamuk, ipek, kâğıt ve buna benzer organik maddeleri, ayrıca emaye telin kaplamasını içerir.

B Sınıfı

İçine bir miktar topaklaştırıcı madde katılmış mika, amyant veya buna benzer organik maddeli yalıtkanları kapsar.

C Sınıfı

Topraklaştırıcı madde katılmamış mika, porselen, cam, kuvars ve benzeri maddeleri içerir.

Plastik Maddeler

Yalıtkan plastik maddeler, oda sıcaklığında katı halde bulunan ve plastik şekil değişimiyle istenen biçime getirilebilen organik maddeler veya kısmen organik madde karışımlarıdır. Isıyla sertleşen plastik maddeler şunlardır; fenoplastlar (bir fenol ile bir aldehitin yoğunlaşmasından meydana gelen sentetik reçineler) ve aminoplastlar (bir, iki veya daha çok amin veya amin fonksiyonu kapsayan organik bir bileşikle bir aldehitin yoğunlaşmasından meydana gelen sentetik reçineler üre-formol ve anilin formol reçineleri). Isıyla yumuşayan plastik maddeler arasında da şunlar sayılabilir; selüloz esterleri (nitroselüloz ve selüloz asetat); kimyasal sentezle elde edilen etilen türevi reçineler (akrilik ve metakrilik reçineler, vinilik ve polivinilik reçineler, polistirol reçineler).

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile