Durgun Elektrik

  • Kategori: Fizik
  • Pazartesi, 09 Ekim 2017 15:15 tarihinde yayınlandı.
  • Super User tarafından yazıldı.
  • Gösterim: 285

Atom denildiğinde (+) elektrik yüklü bir çekirdek ve (-) elektrik yüklü elektron denilen taneciklerin hareket ettiği yörüngeler akla gelir.

Çekirdek (+) elektrik yüklü, çevresindeki yörüngelerde hareket eden elektrolar (-) elektrik yüklü olduğunu, elektriklenme deneylerinden anlaşılır. Normal şartlarda bir atomun proton sayısı ile elektron sayısı birbirine eşittir. Bu haldeki atoma NÖTR/Yüksüz atom denir. Herhangi bir  yolla atom elektron kaybederse Pozitif (+) elektrik yükle, elektron kazanırsa Negatif (-) elektrik yükle yüklenmiş olur.Yalıtkan bir maddenin(ebonit çubuk) yün kumaşa sürtünmesi sonucunda, ebonit çubuk elektriklenir ve hafif maddeleri çektiği görülür.

Durgun elektriğin oluşumu (Elektriklenme)  

Ebonit gibi maddeler yün kumaşa sürtünmesi sonucu ebonit çubuğun bir kısım atomları yün kumaştan elektron alarak (-)elektrik yükü ile yüklenmiş olur.

Yün kumaşı oluşturan atomların bir kısmı elektronlarını verdiğinden (+) elektrik yükü ile yüklenmiş olur.

Benzer şekilde:

Cam gibi maddeler ipek kumaşa sürtünmesi sonucu elektron verdiğinden (+)elektrik,ipek kumaş da cam çubuktan elektron aldığından (-) elektrik yükü ile yüklenmiş olurlar.

Sürtünme sonucu veya benzer yoldan (dokunma veya etki ile),oluşan (-)ve(+) elektriksel kuvvetlere (elektrik yüklü maddeler)durgun elektrik (elektrostatik),bu olaya da elektriklenme denir.Elektriklenme sonucuna iki farklı elektrik yükü oluşur. Pozitif (+) ve Negatif (-) elektrik yükleri.Aynı cins elektrikle yüklenmiş cisimler birbirini iter, farklı cins elektrikle yüklenmiş cisimler birbirini çeker. Elektron kazanabilme veya kaybetme özelliği maddenin kendine has bir özelliğidir.Demek ki elektrik enerjisinin kaynağı element atomlarının elektronlarıdır.

Elektroskop:

Bir cisimde elektrik yükünün varlığını ve bu yükün pozitif ya da negatif oluşunu ve elektriklenmenin derecesini bulmaya yarayan aygıttır.

 Havadaki iyonlardan ve rüzgarlardan etkilenmemesi için cam fanus içerisine alınmıştır.
* Elektroskop NÖTR iken: Yaprakları kapalıdır.
* Elektroskop kullanılmadan önce Dokunma veya sürtünme yolu ile önceden (+) veya (-) yükle yüklenir.
* Elektroskop yüklü iken her iki yaprak da aynı yükle yüklü olacağından Yapraklar birbirini iterek açılır.
* Bir cismin elektrik yükünün cinsini belirleyebilmek için yük cinsi bilinen bir elektroskopun topuzuna yaklaştırılır
* Bu durumda;
a-) Elektroskopun yaprakları daha çok açılıyorsa cismin yükü elektroskopla aynıdır.
b-) Elektroskopun yapraklarının açıklığı azalıyorsa cismin yükü elektroskopla zıttır.

Elektroskop yüklendiğinde, her iki yaprakta aynı cins ve eşit yükle yüklenir ve birbirlerini iterek yapraklar açılır. Yapraklar arasındaki açı yük miktarı ile doğru orantılıdır. Yük miktarı artarsa, açı artar, yük miktarı azalırsa, yapraklar arasındaki açı da azalır. Buna göre, elektroskobun yüklü olup olmadığını, yaprakların açık olup olmadığından anlayabiliriz. Nötr bir elektroskoba bir cisim dokundurulduğunda, yapraklar açılıyorsa dokundurulan cisim mutlaka yüklü demektir. Dokunmayla elektriklenme sonucu elektroskopta yüklenir ve yaprakları açılır. Fakat bu durumda yükün işareti anlaşılamaz. Yükün işaretini anlayabilmek için, yükünün işareti bilinen bir elektroskoba yüklü cismi yaklaştırmamız gerekir. 

 

 

 

Şekilde (+) yüklü M cismi elektroskoplara yaklaştırıldığında K nın yaprakları açılıyor. L nin yaprakları ise biraz kapanıyor.Buna göre elektroskopların yükün işareti ne olmalıdır? K, M ile aynı yüklü yani(+),L cismi M ile zıt yüklü yani (-) yüklüdür.

Elektroskopu sürtünme ve dokunmanın yanında etki ile de yükleyebiliriz.

Elektroskopu etki (+) ile yüklenmek için topuz kısmına (-) yükü cisim yaklaştırarak (-) yükler topuzdan yapraklara itilir ve elektronları parmağımızla toprağa iletiriz. Böylece bir miktar elektronların azalması ile (+) ile yüklenmiş olur. ( - ) ile yüklemek için topuz kısmına (+) yüklü cisim yaklaştırarak yapraklarda ki (-) yükler topuza çekilir  ve parmağımızı dokundurarak vücuttan elektron kazandırırız. Böylece bir miktar elektronların artması ile (-) ile yüklenmiş olur.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile