Hareket-Sindirim-Solunum Sistemleri

Hareket-Sindirim-Solunum Sistemleri
 
 
Vücudumuzu oluşturan sistemler;
Hareket Sistemi/Kemik,Kas,eklem
Sindirim Sistemi/Mekanik ve Kimyasal sindirim organları
Dolaşım sistemi/Kan,Kalp ve damarlar
Solunum Sistemi/Akciğerler ve diğer solunum organları
Başaltım Sistemi/Böbrekler ve diğerleri(deri,akciğer)
Sinir Sistem/Endokrin(Hormon)sistem,
Beyin,beyincik,omurilik,omuriliğisoğanı,sinirler
Aynı görevi gören hücre grupları dokuları,aynı görevi gören dokular organları organalar sistemleri sistemler de organizmayı(canlı bütünü)oluşturur.
Hareket Sistemi
 
Kemikler,kaslar,kirişler,eklem bağları ve eklemler hareket sistemini oluşturur. İskelet, dayanıklılık ve destek sağlayarak kasların hareket etmesine imkan tanır. Eklemin yapısı, hareketin yönünü ve derecesini belirler.
İskelet,kemik ve kıkırdaktan oluşmuş yapıdır. görevleri;
-Vücuda şekil verir.
-İç organları korur
-Vücuda desteklik sağlar.
-Hareketi sağlar.


 
Baş iskelti;Alın(1),Ard kafa(1),yan kafa(2),Alt çene(1)Elmacık(2),Burun(1)Göz çukuru(2)kemiklerinden oluşur.Alt çene hariç oynamaz eklemlerle birbirine bağlanarak kafatasını oluştururlar.Kafa tası beyin gibi önemli bir organı bu şekliyle korumuş olur.
 
 
Gövde iskeleti;33 omurdan oluşan Omurga ile kaburga kemiklerinin oluşurduğu göğüs kafesinden oluşur.
Omurga iskeltin eksenini oluşturur.
Omurga boyun omurları(7),Sırt omurlar(12),bel omurlari(5),Sağrı omurları(5),kuyruk sokumu omurları(4)nın üst üste gelmesi ile oluşan yapıdır.İç kımı sinir sistemiile görevli Omur iliği,omur iliğinden geçen duyu ve hareket sinirleri ile doludur.
Göğüs kafesi sırt omurlarına bağlı 12 kaburga kemiklerinin ön tarafta göğüs kemiğine kaynaşması ile oluşur.Kalp,Akciğer gibi önemli organları korur.Diyafram kasının kasılmasında ve soluk alıp vermede etkilidir.
Köprücük kemiği ile kürek kemiği omuz kemerini oluşturur.Kollar omuz kemeri ile gövdeye bağlanır.Kuyruk sokumu omurları ile leğen kemiklerinin kaynaşması ile Kalça kemeri oluşur.Bacaklar kalça kemeri ile gövdeye bağlanır.
  
Kol ve Bacaklar iskeleti;
Kol kemikleri,Pazı (1),ön kol(1),dirsek(1),Elbilek(8),Eltarak(5),Elparmak(14)kemiklerinden oluşur.
Bacak kemikleri,Uyluk(1),Diz kapağı(1),Kaval(1),Baldır(1),Ayak bilek(7),Ayak tarak(5),Ayak parmak(14) kemiklerinden oluşur.
Kemikler şekillerine göre,kısa,uzun ve yassı kemikler şeklinde değerlendirilir.iskelet,İrili ufaklı 214 cıvarı kemikten oluşur.Örnek kulakta bulunan çekiç,örs,öezengi kemiklerinden oluşan kemik köprü kimilerine göre 1 kimilerine göre 3 tane sayılabilir.
Kemiklerin bağlanti yerlerinine eklem denir.Eklemler haraket durumuna göre oynar,yarı oyanar,oynamaz eklemler şeklinde değerlendirilir.Oynar eklemlerin uçları kıkırdakla örtülüdür.Hareketi kolaylaştıran eklem sıvısı bulundurur.
  
Kaslar;Kasılıp gevşeyerek hareketi sağlar.
Kas lifleri,I,A,H bantlarını oluşturan iki farklı proteinler(Aktin ve Miyozin)ışığı farklı kırma özelliği gösterir.Bu özellik kaslarda bantlaşmayı oluşturur.Bu özelikte kasılıp gevşelerine yol açar.
Kaslar,bulundukları yere ve görevlerine göre Düz(çizgisiz),Kırmızı(çizgili) ve kalp(yapı kırmızı kas,çalışması otonum sinir sistemine bağlıdır)kasları şeklinde değerlendirilir.
Düz kaslar ve kalp kası istem dışı,kırmızı kaslar isteme göre çalışır.
Çizgili kaslara iskelet kasları da denir.İskelet bağları kemiklere sıkı bir bağ dokusu(kiriş) ile bağlanırlar.
Kasların kemikere bağlantı yerleri kiriş(Tendon)ler sayesinden iskeltei hareket ettirir.
İskelet kasları zıt çalışır.Bir demet kas(Bükücü kas) kasılırken diğer demet gevşer(Açıcı).
Kaslarda yeterli oksijen bulunmadiği zaman oksijensiz solunum yaparalar.Oksijensiz solunumda glikoz laktik asite kadar parçalandığından,kasta birken laktik asit yorgunluğa neden olur.Laktik asit karaciğerde glikoja dönüştürülür.
Kas kasılmasını sağlayan ATP lerden elde edilen enerjinin bir kısmı ısı enerjisine dönüşür ve ısı olarak kaybedilir.
    
ÇOCUK, GÜNEŞ VE D VİTAMİNİ
Doğadaki tek ultraviyole kaynağı güneş, organizma için çok yararlıdır. Vücudun D vitamini gereksinimi,büyük ölçüde güneş tarafından sağlanır.Kemiklerin ve özellikle dişlerin güçlenmesi için D vitamini son derece önemlidir.
    
Sindirim ve solunum Sistemleri 
  
 
Sindirim alınan besin maddelerının kana karışabilecek,hücre zarından geçecek şekilde küçük moleküllere ayrılmasıdır.
Karbon Hidratların(Şeker ve Nişasta) en küçük molekülü Glikoz,Proteinlerin Amino Asit,Yağların Yağ Asitleri ve Gliserol dur.
Vitaminlerin,madensel maddelerin ve suyun sindiri yoktur.Mideden devamla kalın barsaklara kadar emilimleri gerçekleşerek kana karışmış olurlar.
Sindirim ile görevli organlara sindirim organları denir.
Sindirim organaları,ağızda dişler,sindirim borusu(yutak,yemek borusu,mide,on iki parmak barsağaı,kalın barsak)ve salgı üreten ( tükrük bezleri karaciğer ve Pankreas)organlardan oluşur.
Sindirim ağızda mekenik ve kimyasal olarak başlar.
Mekanik sindirim,besinleri yüzeylerini artırarak(kesilir,ezilir,birbiri ile sürtünerek ufalanır) kimyasal sindirimi kolaylaştırır.
Kimyasal sindirim,besinleri kimyasal maddelerele(salgı=enzim)en küçük moleküllerine ayırmadır.
 
Besinler,ağızda dişler ve dil yardımı ile midede mide kaslarının kasılıp gevşemesi ile mekanik sindirime uğrar.
Karbon Hidratlardan Nişastalar ağızda Tükrük salgısi enzimi olan Pityalinle,Proteinler, Midede,mide özsuyu salgısı pepsinle,/(Mide asiti=Hidroklorik Asit de mikropların öldürülmesinde etkilidir.)Oniki parmak barsağında(Midenin çıkışı ile İnce barsakların girişi)Yağlar,Karaciğer salgısı safra ve Pankreas salgısı Lipaz enzimi ile Şekerler, on iki parmak barsağında pankreas salgısı enzimi Amilaz ile(Pankreas enzimleri Lipaz yağlara,Amilaz şekerlere etki eder).
İnce barsaklarda ince barsak salgısı ile besinler son şeklini alarak emilir ve kana karışmış olur.
Pankreas mide boşluğunda mide ile oniki parmak barsağı arasında yer alır.
ince barsakların çapı 3 cm,uzunluğu 6-8 m,iç yüzeyi emilimi sağlayacak özellikte girintili ve çıkıntılıdır.
 
Sindirim ve estetik güzellik için çok önemli olan dişler yetişkinlerde 32 tanedir.Bir yaş cıvarı süt dişleri oşuşur.Süt dişleri 7 yaş cıvarında yerini kalıcı dişlere bırakır.Ancak süt dişleri oluşmadan büyük azı dişler kalıcı olarak oluşur.18 yaşından sonra da yirmilik dişler(4 tane) oluşur.
Dişlerin sabah akşam fırçalanması, bakterilerin çürütme yapmasına fırsat vermez.
Sert,aşırı sıcak ve soğuk yiyeceklerden kaçınmak çatlamayı ve kırılmayı önler.
Tükrük bezi açık bir bezdir.Salgısını ağız boşluğuna verir.
  
Pankreas Karma bir bezdir.Sindirim salgılarını oniki parmak boşluğa akıttığından açık bez,İnsülin ve Glükagon hormonlarını doğrudan kana verdiğinden kapalı bez özelliği göterir.
Kalın barsakta sindırım olmaz.Posaları anüse taşır.Posalardaki suyu ve sudaki madensel maddelerin emilimi olur.
Kalın barsakların ince barsaklarla bağlantı yerindeki çıkıntısına Körbarsak,kör barsağın iltihaplanmasınada Apandisit denir.Kalın barsakta yaşayan bazı yaralı bakteriler B ve K vitaminlerini sentezler
  
Karaciğer sindirim salgısı safrayı safra kesesine toplar.Safra kesesinden Oniki parmak barsağına dökülür.
Besinler kana karıştıktan sonra zehirli madde kontrolünden geçmek üzere karaciğere gelir.Karaciğer,zehirli besinlerin zehirini alır.Fazla Alkol alanların karaciğerlerinin zarar görmesi bu önemli görevi nedeniyledir.
Karaciğer,Kandaki şekerin düzenlenmesin de de rol oynar.
Kandaki fazla glikoz Glukakom hormonu etkisyle karaciğerde Glikojen olarak depolanır.
Karaciğerin,emriyo döneminde alyuvar yapma,yetişkinlerde ömrünü tamalayan alyuvarları parçalamada,vitamin depolamada,vücut ısısı ve kan basıncını düzenlemede,Amonyağı üreye çevirmede,Heparın,Protrombin ve fibrinojen sentezi gibi bir çok olaylarda rol oynar.
  
 
 
Solunum,sindirim sonucu hücre ve dokulara giren enerji verici besinler oksijenle yakılarak enerji oluşturulması olyıdır.Solunum olayı için gerekli oksijeni hücrelere götüren ve hücrelerde solunum sonucu oluşan karbondioksiti dışarıya veren organlara solunum organları denir.
Solunum organları,Burun,Gırtlak,soluk borusu,Bronş,Bronşcuklar ve Akciğerlerdir.Deri de solunumda etkilidir.
Akciğerler,sağ üç,sol iki lop(parça)tan oluşur.Göğüs kafesinde kalbin üstünde sağ ve solunda yer alırlar.Oksijenin ve Karbondioksitin dolduğu ve değişiminin olduğu keselere Alveol denir.Akciğerleri koruyan ve hareketlerini kolaylaştıran iki katlı içi sıvı dolu zara plevra denir.
 
Sigara
Her gün dünyada 5.000 çocuk sigaraya başlamaktadır. Sigara içmeyi bir kez deneyen 4 kişiden 3 tanesi sigara tiryakisi olmaktadır.Dünyada her yıl 4 milyon insan sigaradan hayatını kaybetmektedir.
DONDURMA
Çocuk sağlığını etkiler.Üst solunum yolları enfeksiyonuna sabep olur.